donderdag, 16 augustus 2018
UNRIC logo - Nederlands

VN in jouw taal

Europa geconfronteerd met een verontrustende achteruitgang van de persvrijheid

world press freedom day 2018 poster

Terwijl Frankrijk zes plaatsen gestegen is (33ste in de ranglijst) en België zijn plaats binnen de top 10 heeft behouden (2 plaatsen vooruit, 7de in de ranglijst), stelde zowel de wereldranglijst van Verslaggevers Zonder Grenzen (VZG) als het meest recente UNESCO wereldrapport wereldrapport vast dat er een toenemend klimaat van haat is tegenover de media. Verslaggevers Zonder Grenzen evalueert jaarlijks de situatie van de journalistiek in 180 landen.

“Door persvrijheid te steunen, we ons recht op de waarheid verdedigen” Secretaris-Generaal A. Guterres

Naar aanleiding van de Internationale Dag van de Persvrijheid, dat dit jaar “controle houden over macht: media, rechtvaardigheid en de rechtsstaat” als thema heeft, herhaalde Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties António Guterres zijn oproep voor de eerbiediging van deze essentiële pijler voor de democratie. Hij riep ook op om “vrede, rechtvaardigheid en respect voor de mensenrechten wereldwijd” te garanderen. Verder benadrukte hij dat “door persvrijheid te steunen, we ons recht op de waarheid verdedigen”.

Geclaimde vijandigheid tegenover politici, censuur, vermoorde journalisten, gijzeling, verbaal geweld, aanklachten wegens smaad, intimidatie op sociale netwerken, mediavrijheid en de fysieke, psychologische en digitale veiligheid van journalisten stuiten nog steeds op grote problemen in Europa. Deze situatie is bijzonder verontrustend anno 2018.

Europa is bijvoorbeeld al geshockeerd door twee moorden in minder dan vijf maanden, meerbepaald op Malta (18 plaatsen gezakt, 65ste plaats) en Slowakije (10 plaatsen gezakt, 27ste plaats). Afgelopen februari werd de 53-jarige Daphne Caruana Galizia gedood door een bom die onder haar auto werd geplaatst. Zij stond toen net op het punt om een reeks onthullingen over corruptie en het witwassen van geld in de Maltese archipel te publiceren.

Nog diezelfde maand werd Ján Kuciak dood aangetroffen bij zijn vriendin Martina Kušnírová, thuis in de stad Vel'ka Mača, ten oosten van de hoofdstad Bratislava. Ook hij was als jonge onderzoeksjournalist bezig met gevallen van belastingontduiking.

Noorwegen, Zweden, Nederland, Finland en Zwitserland blijven aan de top van de wereldranglijst staan, maar toch heeft de recente moord op deze twee journalisten geleid tot een echte wake-up call in Europa – het continent dat voor journalisten tot recent als veilig beschouwd werd.

Haatdragende taal en anti-journalistiek

Daarbovenop zakten veel Europese landen in de ranglijst, zoals Spanje (-2 plaatsen, 31e plaats), Tsjechië (-11 plaatsen, 34e plaats), Hongarije (-2 plaatsen, 73e plaats), Servië (-10 plaatsen, 76e plaats) of Bulgarije (-2 plaatsen, 111e plaats). De Tsjechische president Milos Zeman – die in januari werd herkozen voor een tweede termijn – stelde voor om “journalisten te liquideren”, noemde ze "rotzakken" en "hyenas", en verscheen op een persconferentie met een nep-Kalashnikov waarop het woord "journalisten" stond geschreven, volgens het RSF-rapport.

In Frankrijk beweerden een aantal politieke partijen zoals "La France Insoumise" van Jean-Luc Mélenchon, "Front National" van Marine Le Pen en de "Républicain"-partij van de rechtse leider Laurent Wauquiez, slachtoffer te zijn van de pers en journalisten. Deze laatsten werden gehekeld als "media-bullshit". Geconfronteerd met de recente golf van "mediabashing" en de snelle circulatie van "nepnieuws" – zeer aanwezig op sociale netwerken en op het internet – is de journalistiek ook het doelwit van talrijke fysieke aanslagen. Zo werden wereldwijd tussen 2012 en 2016 maar liefst 530 journalisten vermoord. Daarbovenop werd volgens het UNESCO-rapport de vrijheid van meningsuiting onevenredig beperkt.

In het kader van de Duurzame Ontwikkelingsagenda 2030 en van de Duurzame Ontwikkelingsdoelstelling 16 “bevorder vreedzame en inclusieve samenlevingen met het oog op duurzame ontwikkeling, verzeker toegang tot justitie voor iedereen en bouw op alle niveaus doeltreffende, verantwoordelijke en toegankelijke instellingen uit”, roept de Secretaris-Generaal op tot hernieuwde inspanningen om het fundamentele recht op vrijheid van meningsuiting en persvrijheid te handhaven.

Meer informatie:

Videoboodschap van de Secretaris-Generaal ter gelegenheid van Werelddag van de persvrijheid 2018.

Over UNRIC

Het mandaat van het Regionaal Informatiecentrum van de Verenigde Naties in Brussel bestrijkt West-Europa en UNRIC verspreidt informatie en documentatie aan landen in deze regio, waaronder België en Nederland.