dinsdag, 26 september 2017
UNRIC logo - Nederlands

VN in jouw taal

Slavenopstand in Haiti, een keerpunt in de geschiedenis

toussaint

23 augustus - De Verenigde Naties viert vandaag de uitroeiing van de slavernij. UNESCO wees 23 augustus aan om de transatlantische slavenhandel en de uitroeiing daarvan te herdenken. De datum werd gekozen omwille van een grote slavenopstand, die plaatsvond in de nacht van 22 op 23 augustus 1791. Het verhaal begint op een klein eilandje in de Caraïben, Saint-Domingue, een oude Franse kolonie die we vandaag kennen als Haiti.

Haiti speelde een cruciale rol in de productie van koffie en suiker, bestemd voor de Europese markt. De slaven die zorgden voor de productie maakten zo’n 90 procent uit van de populatie. Aan het einde van de 18e eeuw ontstond een gerucht dat de Franse koning de slaven vrij verklaarde in de chaos van de Franse revolutie (1789). Dat leidde tot onrust tussen de slaven, de middenklasse en de elite op het eiland. Uiteindelijk trokken de slaven aan het langste eind. Hun leider, Toussaint L’ouverture, ontwikkelde een veerkrachtig leger dat opgewassen was tegen de Franse versterkingen. Toen ook nog eens de Spanjaarden en de Britten zich kwamen moeien op het eiland, besloot Frankrijk om de slaven vrij te verklaren. In 1794 werd het decreet in Parijs geratificeerd.

De nacht van 22 op 23 augustus werd de meeste succesvolle slavenopstand in de geschiedenis. L’ouverture streefde naar onafhankelijkheid voor het eiland. Toen duidelijk werd dat Napoleon daar een stokje voor wou steken, begon de definitieve onafhankelijkheidsstrijd. Nadat L’ouverture gearresteerd werd, begon er een guerilla-oorlog. In theorie had Frankrijk deze strijd gemakkelijk kunnen onderdrukken, maar dat was buiten de gele koorts gerekend. Van de 40.000 manschappen keerden er slechts 8.000 terug naar Frankrijk. Napoleon moest zijn nederlaag toegeven en trok zich niet veel later terug uit heel de regio, inclusief wat nu de VSA is.

Bataille de Leogane 1794

De lokale inwoners gaven het eiland zijn oude naam terug: Haiti. De eilandbewoners maakten een vuist tegen slavernij op een moment dat geen enkel ander land dat kon. Daarom is Haiti uniek. Hun opstand was een keerpunt in de geschiedenis en had een grote impact op de ontwikkeling van universele mensenrechten. We moeten hen dankbaar zijn. De revolutie betekende overal in de Caraïben een verzwakking van het koloniaal systeem, en luidde het begin van het einde in van de slavenhandel.

De ‘Internationale Dag ter herinnering aan de slavenhandel en de afschaffing ervan’ werd voor het eerst gelanceerd in 1997 door UNESCO, en herdenkt alle slachtoffers en wreedheden van de transatlantische slavenhandel. De Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen geven uitdrukkelijk aandacht aan het uitroeien van dwangarbeid, mensenhandel en kinderarbeid.

Vandaag herdenkt de VN de moed van zij die gevochten hebben voor vrijheid. Het is een inspiratie voor hedendaagse gevechten tegen racisme, discriminatie en sociale ongelijkheid. Ook vandaag zijn er nog steeds vormen van slavernij aanwezig in onze maatschappij, denk aan sweatshops, bordelen of plantages. Niet alleen in arme landen, ook in rijke landen is slavernij aanwezig in de 21ste eeuw. De Verenigde Naties viert bovendien tussen 2015 en 2024 het Internationaal Decennium voor Mensen van Afrikaanse Herkomst. Tien jaar lang staat het versterken van regionale, nationale en internationale samenwerking centraal, met het oog op economische, sociale, culturele en politieke rechten van mensen van Afrikaanse herkomst. Het thema is ‘erkenning, gerechtigheid en ontwikkeling’. Het is de taak van de internationale gemeenschap om het bestrijden van racisme en discriminatie tegen mensen van Afrikaanse afkomst hoog op de agenda te plaatsen.

Général Toussaint Louverture

Over UNRIC

Het mandaat van het Regionaal Informatiecentrum van de Verenigde Naties in Brussel bestrijkt West-Europa en UNRIC verspreidt informatie en documentatie aan landen in deze regio, waaronder België en Nederland.