vrijdag, 19 september 2014
UNRIC logo - Nederlands

VN in jouw taal

Vredesopbouw één jaar later: een goede start, maar nog een lange weg te gaan

Architectuur Vredesopbouw

Sinds haar oprichting einde juni 2006 heeft de Commissie voor Vredesopbouw een ambitieus werkprogramma aangevat waarbij het in haar eerste jaar de zaken van twee landen, Burundi en Sierra Leone, ter hand nam.

“iSeek” sprak onlangs met Carolyn McAskie, Assistent Secretaris-Generaal (ASG), die aan het hoofd staat van het Steunbureau voor Vredesopbouw (Peacebuilding Support Office of PBSO), één van de drie pilaren die samen met de Commissie voor Vredesopbouw en het Fonds voor Vredesopbouw de nieuwe VN-architectuur inzake vredesopbouw vormt.

De Vredesopbouw Architectuur verwijst naar de institutionele componenten – de Commissie voor Vredesopbouw, het Fonds voor Vredesopbouw en het Steunbureau voor Vredesopbouw – die opgericht zijn om strategieën inzake vredesopbouw te ontwerpen en te coördineren, om vrede te ondersteunen in conflictlanden door internationale steun te verzamelen voor nationaal gedreven en geleide vredespogingen, en ten laatste om meer efficiënte steun te geven aan landen die in een overgang van oorlog naar duurzame vrede zitten.

Gebaseerd op zowel het eindrapport van de wereldtop in 2005 (A/RES/60/1) als op resoluties van de Algemene Vergadering en de Veiligheidsraad [A/RES/60/180 en S/RES/1645 (2005)], wordt de Vredesopbouw Architectuur beschouwd als één van de belangrijkste verwezenlijkingen van de grote institutionele hervormingsagenda van de VN.

De Commissie voor Vredesopbouw is een intergouvernementeel orgaan, belast met het samenbrengen van alle relevante actoren om middelen te bundelen en om geïntegreerde strategieën voor naoorlogse vredesopbouw en herstel te adviseren en voor te stellen. Haar permanente organisatiecommissie is samengesteld uit zowel leden van de Veiligheidsraad, de Economische en Sociale Raad en de Algemene Vergadering als uit topleveranciers van opgelegde en vrijwillige bijdragen van militair personeel en burgerlijke politie aan VN-missies.

Wanneer zij samenkomen om specifieke landen te bespreken, zoals met Burundi en Sierra Leone, neemt de Commissie het desbetreffende land op; relevante regionale actoren en instituties; een vertegenwoordiger van de Secretaris-Generaal, de oudste VN-vertegenwoordiger in het veld en andere relevante VN-vertegenwoordigers; en relevante regionale en internationale financiële organen zoals de Wereldbank, het Internationaal Monetair Fonds en andere institutionele donoren. De landenspecifieke groeperingen zijn “meer dan het geheel van de commissies”, zegt Mej. McAskie. “Wij zijn nog steeds aan het werken om zo goed mogelijk het maatschappelijk middenveld te betrekken.”

De Commissie voor Vredesopbouw “geeft een uitstekend kader om het juiste soort discussie te hebben” over zaken gerelateerd aan vredesopbouw in landen die aan het herstellen zijn van een conflict, zei Mej. McAskie.

De tweede steunpilaar van de Vredesopbouw Architectuur is het Fonds voor Vredesopbouw, een meerjaren fonds voor naoorlogse vredesopbouw, gefinancierd via vrijwillige bijdragen (bijna $187,000,000 aan verbintenissen in vergelijking met een oorspronkelijk doel van 250 miljoen). Het doel van het Fonds is het verzekeren van de onmiddellijke overdracht van middelen die nodig zijn om activiteiten inzake vredesopbouw te lanceren en het verzekeren van aangewezen financiering voor herstel. Mej. McAskie zei dat het “ontworpen is om te voorzien in de aanvangskosten voor vredesopbouw, maar niet om alle vereisten inzake vredesopbouw te financieren.”

Sinds haar oprichting in oktober 2006 heeft het Fonds voor Vredesopbouw 35 miljoen VS$ toegewezen aan zowel Burundi als Sierra Leone. Het Fonds heeft eveneens een noodfinanciering van 700,000 VS$ goedgekeurd voor de Ivoorkust om de aan gang zijnde “Directe Dialoog” tussen president Laurent Ghagbo en de gewapende oppositie, de “Forces nouvelles”.  Ook werd er noodfinanciering verleend aan Ouagadougou (Burkina Faso) en aan de Centraal Afrikaanse Republiek waaraan eerder deze maand 801,975 VS$ werd toegewezen om de politieke dialoog te ondersteunen, met inbegrip van een bezinningsperiode door internationale gangmakers onder de regering, leden van het maatschappelijk middenveld, politieke partijen uit de oppositie en gewapende oppositiegroeperingen.

Het Steunbureau voor Vredesopbouw, de derde pilaar van de Vredesopbouw Architectuur, geleid door ASG McAskie verleent steun aan de Commissie voor Vredesopbouw, beheert het Fonds voor Vredesopbouw en ondersteunt de agenda van de Secretaris-Generaal inzake vredesopbouw. Het handelt als de gesprekspartner tussen het VN-systeem en de Commissie voor Vredesopbouw. Het heeft een aanzienlijk, maar niet operationeel mandaat dat “een beetje verder gaat dan het ondersteunen van de huidige werkzaamheden van de Commissie” door de Commissie te ondersteunen in het ontwerpen van strategieën en om binnen het systeem te verzekeren dat die strategieën worden toepast.

Mej. McAskie beklemtoonde het belang van het niet-operationele mandaat van de Commissie. “De operationele agentschappen zelf – het veldwerk dat ze doen, bestaat uit vredesopbouw en zij hebben de laatste jaren aanzienlijke vooruitgangen geboekt. Wij zijn diegenen die het raamwerk bieden om iedereen te helpen werken op een strategische en holistische manier.”

Het PBSO betrekt vredesmissies en VN-kantoren in het veld zowel rechtstreeks als door een interdepartementale beleidsgroep dat DPA, DPKO, UNDP, OCHA, OHCHR, UNDGO en het kantoor van de Secretaris-Generaal omvat om ervoor te zorgen dat de Commissie ondersteund wordt  op een efficiënte en doeltreffende wijze.

Het opbouwen, behouden en creëren van vrede

Op welke manier verschilt vredesopbouw van de misschien meer gebruikte concepten vredeshandhaving en vredestichting? Waarom hebben we drie termen om deze verwante en schijnbaar gelijkaardige termen te verklaren?

Om te starten met vredestichting, verklaarde Mej. McAskie dat de definities elkaar inderdaad overlappen. Vredestichting omvat bemiddeling en onderhandeling van vredesakkoorden – het samenbrengen van partijen – die steeds vaker verder gaan dan wapenstilstanden. Het omvat het samenstellen van complexe vredesakkoorden die elementen bezitten van vredesopbouw. “Als je niet de fundering voor vredesopbouw legt in de erg vroege fases van het vredesproces, kom je in erg grote moeilijkheden”, zei Mej. McAskie.

Vredeshandhaving is geëvolueerd van het plaatsen van een veiligheidsmacht tussen strijders die overeen waren gekomen om de vrede te bewaren, naar het betrekken van militairen, politie en burgers die samenwerken om vredesakkoorden tenuitvoer te brengen en vrede te bewaren. De burgerlijke aspecten van vredeshandhaving – controleren van mensenrechten, hervorming van de veiligheidssector en de bevordering van de rechtsstaat, kunnen eveneens omschreven worden als activiteiten/maatregelen inzake vredesopbouw.

Vredesopbouw betekent landen helpen bij het herstel van naoorloogse situaties en “op de juiste weg naar herstel te blijven”. Het wordt gezien als een geheel van maatregelen om te verhinderen dat landen terechtkomen in een conflictsituatie of erin terugvallen.

ASG McAskie voegde eraan toe dat er een vierde concept, namelijk duurzame ontwikkeling voor vrede, bestaat. Dit is nauw verbonden aan vredesopbouw en een belangrijke investeringsbehoefte.

Personeel van het Steunbureau voor Vredesopbouw 

Voordat Carolyn McAskie aan het hoofd stond van het Steunbureau voor Vredesopbouw was ze de Speciale Gezant voor Burundi en de Assistent Secretaris-Generaal voor Humanitaire Aangelegenheden en Afgevaardigde Noodhulpcoördinator voor het VN-secretariaat in New York. Naast deze functies heeft haar aanzienlijke carrière in ontwikkelingssamenwerking aan het Canadese Internationale Ontwikkelingsagentschap haar de mogelijkheid gegeven om de ervaring inzake ontwikkelingssamenwerking, humanitaire aangelegenheden en vredeshandhaving samen te brengen, wat essentieel is voor haar huidige werk.

Hoewel klein qua aantal brengen de 16 stafleden in het Steunbureau voor Vredesopbouw, inclusief gedetacheerd professioneel personeel van UNDP, UNHCR, UNICEF en UNIFEM, een gamma aan verschillende ervaringen en achtergronden binnen het systeem van de Verenigde Naties samen. Deze omvatten strategische ervaring met vredesopbouw, missies inzake vredeshandhaving en veldwerk samen met hun wettelijke en academiche achtergronden.

Hoe de Commissie voor Vredesopbouw werkt

De Commissie voor Vredesopbouw houdt zich bezig met specifieke naoorlogse landen om strategische benaderingen inzake vredesopbouw te ontwikkelen. Landen kunnen voorgedragen worden door de Veiligheidsraad, de Algemene vergadering, ECOSOC en de Secretaris-Generaal, maar enkel op verzoek van het land zelf. Burundi en Sierra Leone vroegen om in overweging te worden genomen en werden voorgedragen door de Veiligheidsraad.

Na een periode van behoorlijk intensieve en actieve onderhandelingen over de strategische benadering, wordt er verwacht dat er een langere periode zal volgen met minder intensieve betrokkenheid, waarin het land en de Commissie samen toekijken op de vooruitgang van de implementatie van vredesactiviteiten en het vredesproces.

Op een bepaald punt in elke zaak zal de Commissie tot een gezamenlijk oordeel moeten komen dat haar engagement met het land niet langer noodzakelijk is. Mej. McAskie zei dat de Commissie eventueel moet vaststellen wanneer dit proces zal eindigen voor Burundi en Sierra Leone. “Ik denkt niet dat je je engagement met een land moet starten door te spreken over wanneer deze verbintenis zal eindigen, hoewel je toch een duidelijk idee wil hebben over waar je naartoe gaat.”

Ze noemde verschillende indicatoren van vooruitgang, zoals stabiele politieke processen, versterkte verzoeningsprocessen, een werkend justitieapparaat, duurzame perioden van goed bestuur en een gezonde partnerwerking met de internationale gemeenschap. Mej. McAskie verklaarde dat “Geen van deze landen die naar de Commissie komen van nul beginnen. Zij hadden reeds een verbintenis met de Bank en het Fonds, een hele reeks van VN-agentschappen en met een zeker aantal kerndonoren. De kwestie is, kunnen we het proces zo definiëren dat de regering in staat is om beroep te doen op een bredere groep donoren en een verhoogd bedrag van duurzame financiering op lange termijn.”

“Het hele concept achter de Commissie voor Vredesopbouw is het verschaffen van blijvende internationale aandacht die ontbrak” en dit zal van land tot land verschillen.

Specifiek verwijzend naar Burundi en Sierra Leone, voelde ASG McAskie het project aan als buitengewoon zinvol en “mogelijk een toekomstig model”. Volgens haar hebben de twee landen baat bij de “volledig geïntegreerde missie, waar de uitvoerende vertegenwoordiger van de Secretaris-Generaal eveneens de verblijvende coördinator van het VN-systeem is.”

Hoewel de huidige operaties in Burundi en Sierra Leone volledig aansluiten bij de vredesoperaties, is dit geen vereiste voor alle zaken. “Elk land dat gevaar loopt om (opnieuw) terecht te komen in conflict kan verzoeken om voor de Commissie te verschijnen. Het laatste land met dergelijk verzoek is een land dat geen vredesmissie heeft.” Mej. McAskie voegt eraan toe dat het moet overwogen worden of landen voor de Commissie mogen komen terwijl zij nog voordeel halen uit een vredesmissie.

Een VN vredesopbouw dynamiek

ASG McAskie stelt het success van de Vredesopbouw Architectuur gelijk met het succes van de Commissie. Zij zegt dat de werkelijke kwestie de volgende is, “Zijn wij in staat geweest om de dynamiek binnen het systeem op die manier te veranderen zodat een coherente benadering voor vredesopbouw een echt verschil zal maken voor landen die uit conflict komen.”

Iets meer dan een jaar na de oprichting van de Commissie voor Vredesopbouw, het Fonds voor Vredesopbouw en het Steunbureau voor Vredesopbouw blijft ASG Caroly McAskie “optimistisch” en “vol goede moed”. Er is een echte interesse onder de leden van de Commissie voor Vredesopbouw, die getoond heeft bang te zijn om deze en andere zaken aan te nemen binnen bestuurbare grenzen. De dynamiek van vredesopbouw heeft “een lange weg te gaan, maar het is een goede start.”
Banner
Banner
Banner
Banner
Banner

Over UNRIC

Het mandaat van het Regionaal Informatiecentrum van de Verenigde Naties in Brussel bestrijkt West-Europa en UNRIC verspreidt informatie en documentatie aan landen in deze regio, waaronder België en Nederland.