Hoofdstuk 6

Is de VN een goede investering?


Wat doet de VN om doeltreffend te blijven?

Hoeveel kost de VN?


Hoeveel kost het VN-systeem?

De VN: betekenis voor het bedrijfsleven


Hoe ziet de begroting van de VN eruit ten opzichte van vergelijkbare organisaties?

Hoe wordt de begroting van de VN vastgesteld?


Groeit de begroting te snel?

Kosten vredesoperaties te veel?

Hoe worden vredesoperaties gefinancierd?


Wie ziet toe op de uitgaven van de VN?


Hoe worden de bijdragen van lidstaten berekend?

Zijn de bijdragen oneerlijk verdeeld?

Dragen de geïndustrialiseerde landen te veel bij?


Waarom verkeert de VN in een financiële crisis?
(
1998)

Wat kan men doen om lidstaten te bewegen hun financiële verplichtingen na te komen?

Heeft de VN de wereld verbeterd?



Wat doet de VN om doeltreffend te blijven?

De afgelopen jaren heeft de VN belangrijke hervormingen doorgevoerd voor grotere doeltreffendheid en meer doelgerichtheid. Zo werd er een Onder-Secretaris-Generaal voor Intern Toezicht op Bestedingen benoemd, werden de operationele kosten gereduceerd, is het aantal topfuncties teruggebracht en zijn er zo'n 1000 banen geschrapt. Het budget voor 1998-1999 van 2,53 miljard dollar geeft een daling 76 miljoen dollar te zien (ruim 3% minder dan voor 1996-1997) en duidt op de eerste inkrimping in absolute termen.

De hervormingen kwamen in een stroomversnelling met de benoeming van Kofi Annan als Secretaris-Generaal. Annan heeft als eerste de Algemene Vergadering een reeks verregaande hervormingen voorgelegd. Hieronder volgen een aantal maatregelen die inmiddels zijn doorgevoerd of in behandeling zijn:

· Administratieve kosten verminderen en het vrijgekomen geld gebruiken voor ontwikkelingsaangelegenheden;
· Het werkprogramma van de VN opdelen in vier kernactiviteiten - 'vrede en veiligheid', 'ontwikkeling', 'sociale en economische aangelegenheden' en 'humanitaire zaken' - met daardoorheen de mensenrechten als rode draad;
· De benoeming van een Adjunct-Secretaris-Generaal die toezicht moeten houden op de dagelijkse werking van de VN en die de hervormingen moet coördineren,
· Het opzetten van een kabinet van topbestuurders van de VN om de besluitvorming te versnellen en de coördinatie te bevorderen;
· Het opzetten van een VN-Ontwikkelingsgroep bestaande uit de hoofden van de verschillende ontwikkelingsprogramma's en -fondsen om de gezamenlijke besluitvorming inzake ontwikkelingsprojecten te vergemakkelijken;
· De activiteiten van het VN-Secretariaat inzake economische en sociale aangelegenheden organiseren binnen één afdeling;
· De mensenrechtenprogramma's organiseren binnen één bureau;
· De programma's inzake misdaadbestrijding, drugshandel, witwaspraktijken en terrorisme onderbrengen in één bureau;
· De landelijke operaties van de verschillende VN-fondsen en -programma's organiseren binnen één VN-bureau (het VN-Huis) onder leiding van een Resident Coördinator, zodat alle operaties vanuit één locatie kunnen worden gestuurd, hetgeen de samenwerking bevordert en de kosten reduceert;
· Het doorvoeren van belangrijke personeelsgebonden hervormingen gericht op het verbeteren van het management op elk niveau.

Er worden voorts maatregelen getroffen om procedures te vereenvoudigen, de administratie te stroomlijnen, de taken van het Secretariaat te moderniseren en activiteiten die hun zin hebben verloren op te schorten.  

Hoeveel kost de VN?

Voor 1999 bedraagt de reguliere begroting van de VN 1,26 miljard dollar. Uit de reguliere begroting - waarin de kosten voor vredesoperaties niet zijn opgenomen - worden de activiteiten, het personeel en de basisinfrastructuur bekostigd. Alle lidstaten zijn er krachtens het Handvest - een internationaal verdrag - toe gehouden een deel van de begroting te betalen. De bijdrage van een lidstaat wordt berekend op basis van de positie die de staat bekleedt in de wereldeconomie.  

Hoeveel kost het VN-systeem?

Het VN-systeem - de Verenigde Naties en haar gespecialiseerde organisaties, programma's en fondsen - geeft op jaarbasis circa 10 miljard dollar uit, de uitgaven van de Wereldbank, het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en het Internationaal Fonds voor Landbouwontwikkeling (IFAD) niet meegerekend. Ongeveer tweederde van dat bedrag wordt vrijwillig opgebracht door de lidstaten; het resterende bedrag is afkomstig uit de verplichte bijdragen van de staten.
In 1996 gaf het VN-systeem zo'n 4,3 miljard dollar uit aan operationele kosten voor ontwikkeling. Het leeuwendeel hiervan gaat naar economische, sociale en humanitaire programma's ten bate van de armste landen van de wereld.  

De VN: betekenis voor het bedrijfsleven

De activiteiten van de VN komt het bedrijfsleven in de hele wereld ten goede.

· Het internationale bedrijfsleven en de VN hebben gemeenschappelijke belangen bij het bevorderen van economische groei en stabiliteit, bij het scheppen van werkgelegenheid en bij het stimuleren van investeringen. VN-activiteiten - zoals steun bij verkiezingen, de strijd tegen het analfabetisme en het uitroeien van ziekten - dragen bij tot de opbouw van stabiele, goed functionerende en democratische gemeenschappen; de VN zorgt voor de "zachte investeringen" die noodzakelijk zijn voor het doen renderen van particuliere investeringen.
· De inzet van de VN om de export te bevorderen, handelsbarrières op te heffen, algemene handelswetten aan te nemen en auteursrechten te beschermen, is in het voordeel van ondernemingen overal ter wereld.
· Het VN-systeem definieert technische normen inzake telecommunicatie, luchtvaart, scheepvaart en posterijen ten gunste van internationale transacties.
· De inzet van de VN ter bevordering van marktgerichte hervormingen - optreden als katalysator voor zakelijke transacties, hulp bieden bij het formuleren van ondernemingsvriendelijke wetgeving - heeft naar schatting een bedrag van 25 miljard dollar opgeleverd aan directe buitenlandse investeringen in ontwikkelingslanden en overgangseconomieën.
· Het VN-systeem is een zeer grote afnemer van goederen en diensten en besteedt daaraan zo'n 3 miljard dollar per jaar. UNICEF koopt de helft van alle vaccins die in de wereld worden geproduceerd en het VN-Bevolkingsfonds is 's werelds grootste afnemer van voorbehoedsmiddelen.
· Bedrijven uit de VS zijn verreweg de voornaamste leveranciers van goederen en diensten voor de VN. In 1997 leverden Amerikaanse bedrijven 59% van alle aankopen van het VN-hoofdkwartier in New York (of 192 miljoen dollar op een totaal van 327,5 miljoen).
· Joint ventures tussen de VN en private ondernemingen nemen toe. Zo sloot de Wereldgezondheidsorganisatie een overeenkomst met het Britse farmaceutische concern SmithKline Beecham voor een project van 1,5 miljard dollar, teneinde in een periode van 20 jaar elefantiasis uit de wereld te bannen. Ondernemingen gespecialiseerd in informatietechnologie bieden technische steun aan een geautomatiseerd douanesysteem dat werd ontwikkeld door de VN-Conferentie inzake Handel en Ontwikkeling (UNCTAD).
· Het bedrijfsleven uit overigens ook haar waardering voor het werk van de VN. In 1997 doneerde Ted Turner, medevoorzitter van Time-Warner, 1 miljard dollar aan VN-ontwikkelings- en hulpprogramma's. De Rotary Clubs schonken wereldwijd meer dan 400 miljoen dollar aan de Wereldgezondheidsorganisatie voor de uitroeiing van polio en de Lionsclubs steunen tal van UNICEF-programma's.

Daarnaast verstrekken de Wereldbank, het IMF en IFAD jaarlijks miljarden in de vorm van leningen om armoede te bestrijden, ontwikkeling te stimuleren en de wereldeconomie te stabiliseren.  

Hoe ziet de begroting van de VN eruit ten opzichte van vergelijkbare organisaties?

Om de uitgaven van de VN in een goed perspectief te zien - 1,26 miljard per jaar voor de VN, 10 miljard dollar voor het VN-systeem als geheel - zou men ze moeten vergelijken met de uitgaven van regeringen en andere organisaties:

· De administratieve begroting van 1998 van de Europese Unie (met 15 lidstaten) bedroeg zo'n 4,8 miljard dollar;
· De laagste begrotingen in de VS - die van de staten Vermont en South Dakota - bedragen elk meer dan 2 miljard dollar;
· De brandweer van Tokio heeft een budget van 1,8 miljard dollar;
· De Universiteit van Pennsylvania heeft een begroting van 1,4 miljard dollar;
· Het VN-budget voor mensenrechtenactiviteiten over heel de wereld is kleiner dan dat van de opera van Zürich;
· Het budget van de Wereldgezondheidsorganisatie is even groot als dat van een middelgroot academische ziekenhuis in een geïndustrialiseerd land.  

Hoe wordt de begroting van de VN vastgesteld?

De uitgaven van de VN worden bepaald via een rigoureus proces waarbij alle lidstaten zijn betrokken.
De begroting wordt door de Secretaris-Generaal voorgelegd aan de Algemene Vergadering nadat de financiële wensen van de afzonderlijke VN-afdelingen zorgvuldig zijn getoetst. De conceptbegroting wordt dan eerst geanalyseerd door de Adviescommissie voor Administratieve en Budgettaire Aangelegenheden, die 16 deskundigen telt, en door de 34 leden tellende Programma- en Coördinatiecommissie. De aanbevelingen van deze commissies gaan naar de Administratieve en Budgettaire Commissie van de Algemene Vergadering waarin alle lidstaten zijn vertegenwoordigd. Daar wordt de begroting onderworpen aan een nadere analyse. Uiteindelijk gaat de begroting naar de Algemene Vergadering voor een laatste doorlichting en goedkeuring.

De industrielanden - met inbegrip van de VS - hebben tot nu toe alle begrotingen goedgekeurd. Sinds 1988 wordt de begroting goedgekeurd met eenparigheid van stemmen, een praktijk die de geïndustrialiseerde landen effectief de mogelijkheid biedt om verhogingen tegen te houden.  

Groeit de begroting te snel?

In reële termen - d.w.z. rekening houdend met inflatie en koersschommelingen - is de begroting de afgelopen jaren zelfs gedaald. Dit ondanks verzoeken van lidstaten om nieuwe programma's en activiteiten te starten. De begroting voor 1998-1999 toont nu ook in absolute termen een verlaging van 3% in vergelijking met de begroting van 1996-1997.  

Kosten vredesoperaties te veel?

De kosten van vredeshandhaving moeten worden vergeleken met de enorme uitgaven die oorlogvoeren vergt - niet alleen financieel, maar ook qua menselijk lijden.

In 1994, tijdens de grote operaties in voormalig Joegoslavië, bereikten de uitgaven een top met 3,5 miljard dollar. In 1996 bedroeg dit nog maar 1,4 miljard dollar en in 1997 1,3 miljard. In 1998 moet dit minder dan 1 miljard dollar worden - slechts 0,2% van het bedrag dat jaarlijks aan militaire doeleinden wordt uitgegeven. Alleen de politie van de stad New York geeft jaarlijks al meer uit.  

Hoe worden vredesoperaties gefinancierd?

Vredesoperaties hebben hun eigen begroting. De hoogte daarvan wordt apart vastgesteld door de Algemene Vergadering op basis van de berekening van de bijdragen aan de reguliere begroting. De vijf permanente leden van de Veiligheidsraad worden hoger aangeslagen: zij hebben het recht in de Raad hun veto te stellen en - aldus de Algemene Vergadering - hebben bijzondere verantwoordelijkheden ten aanzien van vredesoperaties. In 1998 droegen de vijf - China, Frankrijk, de Russische Federatie, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten - 49% van de kosten voor vredesoperaties (in 1992 was dit 57%). Andere geïndustrialiseerde landen werden aangeslagen voor hetzelfde percentage dat ze bijdragen aan de reguliere begroting. De bijdrage van de ontwikkelingslanden was aanzienlijk lager.  

Wie ziet toe op de uitgaven van de VN?

Interne controleorganen zien erop toe dat het geld alleen wordt aangewend voor toegestane doeleinden en wel zo effectief mogelijk.

· Het Bureau van de VN voor Programmaplanning, Begroting en Uitgaven, onder leiding van de Controller van de VN is het voornaamste controleorgaan. Alle gespecialiseerde organisaties en elk groter programma binnen het VN-systeem beschikt over een eigen controledienst.
· Het Bureau van de VN voor Intern Toezicht op Bestedingen (onder leiding van de tegenhanger van de voorzitter van de Nationale Rekenkamer) controleert de activiteiten die de VN wereldwijd onderneemt. Het Bureau rapporteert direct aan de lidstaten in de Algemene Vergadering en houdt zich bezig met de analyse van de interne boekhouding, met toetsing, budgetbewaking, inspectie en onderzoek. Voorts onderzoekt het Bureau ook gevallen van vermeende verspilling, fraude, misbruik of wanbeheer. Via een 'kliklijn' kan het Bureau informatie ontvangen over vermeende malversaties.
· De Raad van Externe Auditeurs analyseert de rekeningen. Deze Raad bestaat uit de auditeurs-generaal van drie lidstaten die door de Algemene Vergadering worden aangewezen. Iedere auditeur-generaal benoemt een eigen staf van auditeurs die overal ter wereld de VN-kantoren controleren.
· De Gezamenlijke Inspectie Eenheid (JIU) ziet erop toe dat de activiteiten van de verschillende organisaties van het VN-systeem worden ontplooid op een economisch maximaal verantwoorde manier en dat de middelen daarbij optimaal worden aangewend. De Eenheid bestaat uit inspecteurs uit 11 lidstaten, die worden benoemd door de Algemene Vergadering. Zij hebben zeer ruime onderzoeksbevoegdheden met betrekking tot alle zaken die verband houden met efficiency en met de geëigende aanwending van fondsen. Zo mogen zij onaangekondigd ter plaatse onderzoek verrichten.

Hoe worden de bijdragen van lidstaten berekend?

Het voornaamste criterium dat de Commissie voor de Contributies namens de lidstaten aanlegt, is draagkracht. Die draagkracht wordt bepaald op grond van een raming (met enige aanpassingen) van het nationale inkomen van een land. Dit gebeurt ook voor landen met een laag inkomen per hoofd van de bevolking. Elke lidstaat wordt voor een bepaald percentage van de reguliere begroting aangeslagen - minimaal voor 0,01%, maximaal voor 25%. In 1999 werden 34 landen voor de laagste bijdrage aangeslagen, elk voor een bedrag van 10.391 dollar. De Verenigde Staten betaalde de hoogste bijdrage: 304.395.555 dollar.  

Zijn de bijdragen oneerlijk verdeeld?

Aangezien de hoogte van de bijdragen wordt bepaald op grond van de nationale inkomens, betalen rijke landen meer en arme minder. In 1974 bepaalde de Algemene Vergadering dat de hoogste bijdrage 25% van de begroting moest bedragen. Tot op heden is dat maximum alleen bereikt door de Verenigde Staten, dat anders 29% zou moeten bijdragen. De percentages van andere landen zijn verhoogd om het verschil te compenseren. Het land dat de op een na hoogste bijdrage betaalt, is Japan met 19,9% voor 1999. De vijftien landen van de Europese Unie betalen samen ruim 36% van het budget.

De aanslagen worden om de drie jaren geheel herzien op basis van de laatste inkomstenstatistieken teneinde zeker te zijn dat de aanslagen redelijk en juist zijn.  

Dragen de geïndustrialiseerde landen te veel bij?

Wanneer men de staten die bijdragen aan de reguliere begroting van de VN rangschikt volgens de hoogte van hun bijdrage (zie overzicht hierboven), dan is het duidelijk dat een gering aantal landen het overgrote deel van de kosten draagt.
Legt men echter andere criteria aan, dan ontstaat een afwijkend beeld.

Kijken we naar de bijdragen berekend naar het inkomen per hoofd van de bevolking (zie onderstaand overzicht) dan zien we twee kleine landen en vier Noord-Europese landen bij de toptien.

Toptien van lidstaten die per hoofd van de bevolking het meeste bijdragen aan de reguliere begroting van 1999:

Liechtenstein: 1,77
Luxemburg: 1,76
Japan: 1,52
Noorwegen: 1,48
Denemarken: 1,39
Zweden: 1,33
IJsland: 1,28
Duitsland: 1,26
Oostenrijk: 1,25
Frankrijk: 1,19

Een belangrijk deel van het geld dat bepaalde geïndustrialiseerde landen bijdragen aan het VN-systeem vloeit naar die landen terug in de vorm van uitgaven die de VN in deze landen doet voor de aankoop van goederen, om salarissen uit te keren en om operationele kosten te betalen. De meeste technische deskundigen die de VN aanwerft komen uit de geïndustrialiseerde landen. Deze landen verwerven ook het meeste aangenomen werk en leveren de meeste goederen. In 1997 betrokken de organisaties van het VN-systeem 57% van alle ingekochte goederen en diensten (ter waarde van 1,6 miljard dollar) uit de geïndustrialiseerde landen.  

Waarom verkeert de VN in een financiële crisis? (in 1998)

De VN verkeert in een financiële crisis omdat de lidstaten hun bijdragen voor de kosten van programma's, die zijzelf hebben goedgekeurd, niet betalen. Sommige landen betalen hun bijdragen niet vanwege technische begrotingskwesties of gewoon uit armoede. Ook zijn er landen die hun bijdrage niet hebben betaald om druk uit te oefenen op de VN of om een politieke daad te stellen. Geen staat of onderneming zou onder dergelijke omstandigheden kunnen functioneren. Bovendien verwachten de lidstaten steeds meer van de VN, ook al betalen ze hun bijdrage niet tijdig.

Eind december 1998 was er een bedrag van 2 miljard dollar verschuldigd voor 1998 en voorafgaande jaren, waarvan 417 miljoen dollar voor het reguliere budget. Van de 185 lidstaten hadden er 68 (of 36%) hun bijdrage aan de reguliere begroting niet volledig betaald.  

Wat kan men doen om lidstaten te bewegen hun financiële verplichtingen na te komen?

Krachtens het Handvest (art. 19) kan de lidstaat zijn stemrecht in de Algemene Vergadering worden ontnomen als het achterstallige bedrag groter is dan het bedrag waarvoor een lidstaat voor de volle twee voorafgaande jaren is aangeslagen. In de loop der jaren is deze sanctie al veel lidstaten opgelegd. 

Heeft de VN de wereld verbeterd?

Sommige resultaten van de VN kent iedereen, maar bij heel wat andere, waar mensen in de hele wereld baat bij hebben, staat men vaak niet meer stil:

· De VN en haar organisaties hebben de gezondheid van miljoenen mensen op een hoger peil gebracht door wereldwijd kinderen in te enten, strijd te leveren tegen malaria en parasitaire ziekten, te zorgen voor schoon drinkwater en door op te komen voor de gezondheid van consumenten. Het resultaat van die inspanningen is dat de mensen wereldwijd ouder worden en een hogere levensverwachting kennen.
· Dankzij de VN is de afgelopen vijftig jaar meer internationaal recht ontwikkeld dan in heel de voorafgaande geschiedenis van de mensheid.
· Hulporganisaties van de VN spannen zich in om wereldwijd meer dan 25 miljoen vluchtelingen en ontheemden te helpen en te beschermen.
· In 1948 stelde de VN de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens op - een historische afkondiging van de fundamentele rechten en vrijheden waarop alle mannen en vrouwen aanspraak kunnen maken. Meer dan 80 VN-verdragen bevorderen en beschermen specifieke mensenrechten.
· De VN en haar gespecialiseerde organisaties, met inbegrip van de Wereldbank en het VN-Ontwikkelingsprogramma (UNDP), zijn de belangrijkste mechanismen voor de verdere ontwikkeling van arme landen en bieden jaarlijks meer 25 miljard dollar aan steun.
· De VN heeft bijgedragen tot het versterken van democratische structuren door toezicht te houden op 70 nationale verkiezingen.
· Het Ontwikkelingsprogramma van de VN is 's werelds grootste internationale verschaffer van ontwikkelingsgelden. Met een budget van ongeveer 1 miljard dollar per jaar steunt het Programma ontwikkelingsprojecten overal ter wereld, waarbij het voor ongeveer 9 miljard dollar aan bijkomende particuliere en publieke investeringen genereert.
· Oproepen van de VN genereren meer dan 1 miljard dollar per jaar aan donaties voor noodhulp aan slachtoffers van oorlogsgeweld en natuurrampen.
· Het Wereldvoedselprogramma - 's werelds grootste multilaterale voedselhulporganisatie - verzorgt wereldwijd ongeveer een derde van alle voedselhulp die jaarlijks wordt geboden.
· De VN was een belangrijke instigator van het dekolonisatieproces dat leidde tot de onafhankelijkheid van meer dan 80 naties.
· De pokken werden wereldwijd uitgeroeid dankzij een campagne van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Met een andere campagne elimineerde de WHO poliomyelitis in Noord- en Zuid-Amerika en zette zo een belangrijke stap in haar streven om de ziekte van deze aarde te bannen tegen het einde van het jaar 2000.
· Het VN-kinderfonds en de WHO voerden gezamenlijk een mondiale inentingscampagne tegen zes dodelijke ziekten en redden daarmee meer dan 2 miljoen kinderlevens per jaar.


UNIC Logo
Terug  Home  Terug naar boven