Veiligheidsraad
(www.un.org/Docs/sc)



Het Handvest legt de verantwoordelijkheid voor het handhaven van de internationale vrede en veiligheid in de eerste plaats bij de Veiligheidsraad.

De Raad telt 15 leden: vijf permanente leden (China, Frankrijk, de Russische Federatie, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten) en 10 leden die door de Algemene Vergadering worden gekozen voor een periode van twee jaar.

Elk lid van de Raad heeft één stem. Besluiten over procedurekwesties kan de Veiligheidsraad nemen indien minstens negen van de vijftien leden voor stemmen. Besluiten over inhoudelijke zaken vereisen negen stemmende leden en de afwezigheid van een tegenstem van een van de vijf permanente leden. Alle vijf de permanente leden hebben ooit gebruik gemaakt van dit recht. Een permanent lid dat een bepaald besluit niet steunt, maar het anderzijds niet wil tegenhouden met een veto, kan zich onthouden van stemming, en zodoende de aanvaarding van de resolutie mogelijk maken indien het voorstel de vereiste negen voorstemmen verkrijgt.

Krachtens artikel 25 van het Handvest komen alle leden van de Verenigde Naties overeen de besluiten van de Veiligheidsraad te aanvaarden en uit te voeren. Terwijl andere VN-organen alleen aanbevelingen doen aan lidstaten, is de Veiligheidsraad bevoegd om besluiten te nemen die de leden krachtens het Handvest verplicht moeten uitvoeren


Functies en bevoegdheden

Het Handvest formuleert de volgende functies en bevoegdheden van de Veiligheidsraad:

  • de internationale vrede en veiligheid handhaven krachtens de doelstellingen en beginselen van de Verenigde Naties;
  • plannen opstellen om te komen tot een stelsel van wapenbeheersing;
  • partijen oproepen hun geschillen met vreedzame middelen te beslechten;
  • alle geschillen en situaties onderzoeken die kunnen leiden tot internationale wrijving, en aanbevelingen doen omtrent methodes om geschillen te beslechten of omtrent de voorwaarden voor een schikking;
  • vaststellen of er sprake is van een bedreiging van de vrede of een daad van agressie, en te nemen maatregelen aanbevelen;
  • betrokken partijen oproepen zich te houden aan de voorlopige maatregelen die de Raad noodzakelijk of wenselijk acht om de verslechtering van een situatie te voorkomen;
  • de leden van de Verenigde Naties oproepen om geweldloze maatregelen te treffen – zoals sancties – om gevolg te geven aan de besluiten van de Raad;
  • overgaan tot wapengeweld – of daartoe machtiging verstrekken – om de internationale vrede en veiligheid te handhaven of te herstellen;
  • aanmoedigen van de vreedzame beslechting van lokale geschillen in het kader van regionale akkoorden en het gebruik maken van dergelijke regional akkoorden voor de uitvoering van op het gezag van de Raad ondernomen dwangacties;
  • aanbevelingen doen aan de Algemene Vergadering in verband met de benoeming van de Secretaris-Generaal en de verkiezing, samen met de Algemene Vergadering, van de rechters van het Internationaal Gerechtshof;
  • het Internationaal Gerechtshof verzoeken advies uit te brengen over eender welke juridische kwestie;
  • aanbevelingen doen aan de Algemene Vergadering in verband met de toetreding van nieuwe leden tot de Verenigde Naties. 

De Veiligheidsraad is zo georganiseerd dat hij voortdurend kan functioneren. Zo moet ieder lid van de Veiligheidsraad te allen tijde vertegenwoordigd zijn bij de hoofdzetel van de Verenigde Naties. De Raad kan ook elders bijeenkomen. Zo was er in 1972 een zitting in Addis Abeba, en in 1973 in Panama-Stad; in 1990 kwam de Raad bijeen in Gen¸ve.

Wanneer de Raad een klacht krijgt voorgelegd betreffende een bedreiging van de vrede, roept hij de betrokken partijen meestal eerst op om op vreedzame wijze tot een vergelijk te komen. De Raad kan daarbij de uitgangspunten voor een vreedzame regeling formuleren. In sommige gevallen kan hij zelf overgaan tot feitenonderzoek en bemiddeling. Ook kan de Veiligheidsraad een missie zenden, bijzondere gezanten benoemen of een beroep doen op de goede diensten van de Secretaris-Generaal. 

Wanneer een geschil leidt tot wapengeweld, dan is het de eerste zorg van de Raad om daaraan zo snel mogelijk een einde te maken. De Raad kan met het oog op een staakt-het-vuren aanbevelingen doen die een belangrijke rol kunnen vervullen bij het beteugelen van vijandelijkheden. 

De Raad kan ook militaire waarnemers of een vredesmacht uitzenden om spanningen te temperen, tegenstanders uit elkaar te houden en een klimaat te scheppen waarin men kan komen tot vreedzame oplossingen. Krachtens Hoofdstuk VII van het Handvest kan de Raad besluiten tot dwangmaatregelen in de vorm van economische sancties, wapenembargo's, financi‘le sancties, een reisverbod of een gezamenlijk militair optreden. 

Sancties zijn een belangrijk instrument van de Veiligheidsraad bij het bevorderen van de internationale vrede en veiligheid. Alle op dit moment van kracht zijnde sanctieprogramma's omvatten 'uitgekiende' of gerichte sancties – wapenembargo's, financi‘le sancties, een reisverbod – om ongewenste neveneffecten uit te sluiten (of maximaal te beperken) door zulke sancties toe te spitsen op diegenen die verantwoordelijk zijn voor het door de internationale gemeenschap veroordeelde beleid, terwijl andere delen van de bevolking, en de internationale handelsbetrekkingen, er geen schade van ondervinden (zie Hoofdstuk 2). 

De Veiligheidsraad stelde na de Golfoorlog in 1991 UNSCOM (een Speciale VN-Commissie) in om samen met het Internationaal Atoomagentschap (IAEA) toe te zien op de daadwerkelijke vernietiging van Iraks massavernietigingswapens. De taken van UNSCOM werden in 1999 overgedragen aan unmovic (VN-Commissie voor Toezicht, Verificatie en Inspectie). 

De Veiligheidsraad heeft twee Internationale Straftribunalen in het leven geroepen om misdaden tegen de mensheid te vervolgen die werden gepleegd in het voormalige Joegoslavië en in Rwanda. Beide tribunalen zijn hulporganen van de Veiligheidsraad. Na de terroristische aanslagen van 11 september 2001 in de Verenigde Staten heeft de Raad de Commissie Contraterrorisme ingesteld, eveneens een hulporgaan. 

Sinds 1993 buigt een werkgroep van de Algemene Vergadering zich over een mogelijke hervorming van de Veiligheidsraad, onder meer met betrekking tot een meer billijke vertegenwoordiging en een uitbreiding van het aantal leden.
 

UNIC Logo
Terug  Home  Terug naar boven